1. Прескокни до содржината
  2. Прескокни до главната навигација
  3. Кон други страници на DW

Нови тестови за стари предлози за името

Катерина Блажевска29 јули 2014

Проблемите не треба да се оставаат да тлеат, туку да се решаваат навремено, порача дведеценискиот медијатор во спор за името, по средбите со македонскиот државен врв. Неофицијално, се разговарало за стари предлози.

https://p.dw.com/p/1CltD
Фотографија: MIA

Зачувување на идентитетот на македонскиот народ и почитување на пресудата на Меѓународниот суд на правдата во Хаг, се двете најважни пораки кои македонскиот државен врв ги посочил на денешните средбите со претставникот на Генералниот секретар на ОН и посредник во спорот за името помеѓу Република Македонија и Република Грција, Метју Нимиц. Медијаторот во дводеценискиот спор меѓу Скјопје и Атина, по средбата со премиерот Груевски порача дека проблемите треба навреме да се решаваат.

„Проблемите не треба да се оставаат да тлеат, туку да се решаваат навремено. Прашањето за името на Македонија е прашање кое засега многу земји вклучувајќи ги САД и Германија и многу земји сакаат да го видат решено со оглед на случувањата во светот“, изјави Нимиц на прес-конференцијата по средбата со премиерот Никола Груевски. Тој истакна дека го поддржува интересот што германската канцеларла Ангела Меркел го покажала за решавање на името, бидејќи многу земји се заинтересирани за стабилноста на регионот. На новинарско прашање, тој одговори дека ОН не преговараат за идентитетите на народите.

„Треба да бидеме јасни. Мандатот на ОН е јасен и тој е се однесува за името на државата. Треба да разгледаме што треба да се разреши. Народите имаат свои идентитети и Обединетите нации не преговараат за идентитети. Народот го создава својот идентитет преку своите дејствија својата култура и оваа земја си има свој идентитет“, рече Нимиц.

Со тоа, уште еднаш ја спушти тензијата предизвикана од стравот од губење на идентитетот преку можно компромисно име со географска одредница, на што инсистира грчката страна. Нимиц ги оцени како конструктивни разговорите со премиерот Груевски и очекува и грчката страна да покаже конструктивност.

Matthew Nimetz
Фотографија: MIA

Медијаторот денеска се сретна со претседателот на државата Ѓорѓе Иванов, со шефот на дипломатијата Никола Попоски, и со новиот македонски претставник во разговорите за името, Васко Наумовски. Македонскиот претседател истакна дека до решение може да се дојде само со конструктивност од двете страни и придржување до рамката во која се водат разговорите - резолуциите на Советот за безбедност, Времената спогодба и на пресудата од Меѓународниот суд на правдата. Во тој контекст, претседателот Иванов повика на почитување на меѓународното право и доследност кон меѓународно преземените обврски. И министерот Попоски ги истакна заложбите на Република Македонија за решение и целосна посветеност на процесот.

Изговори во Атина

Неофицијално, на средбите на Нимиц со државниот врв било разговарано за неколку стари и досега разгледувани предлози, односно за нивни модалитети, кои би можеле да бидат основа за доаѓање до компромисно решение. Не изостанало и уверувањето дека во разговорите не се допира до идентитетот, ниту пак дека можното компромисно име ќе има какви било импликации врз него. Од македонска страна забелешките биле најмногу насочени кон важноста од владеење на правото, односно за важноста од почитување на пресудата на Меѓународниот суд на правдата во Хаг. Нимиц уште вчера најави дека не носи нов предлог, но дека има идеи кои ќе ги изложи. По денешните средби, прашање е што донесе и какви впечатоци ќе однесе од Скопје во Атина? Според поранешниот министер за надворешни работи и актуелен потпретседател на Собранието, Антонио Милошоски, Нимиц со секое доаѓање носи надеж, без разлика дали во неговата ташна носи нов предлог за решавање на спорот.

„Но, често и таа надеж заминува по неколку недели од заминувањето на Нимиц. Сметам, дека овојпат целта е да се испита импулсот и во Македонија и во Грција, околу постари предлози и врз основа на тоа во октомври или во ноември, пред следниот самит на ЕУ да излезе со конкретен предлог. Очекувам дека Самарас ќе ги искористи економските потешкоти и потреби од дополнителни кратења во буџетот, како изговор за одлагање на решение во овој период. Второ, во Грција наскоро ќе се избира нов претседател на државата. Самарас треба да обезбеди 180 пратреници да гласаат за наследник на Пауљас, а сега има 153. Ако изборот не успее, парламентот ќе се распушти и треба да се одржат нови избори. И тоа може да биде изговор пред Нимиц за одложување на решението во некое, поповолно грчко време“, прогнозира Милошоски.

Matthew Nimetz
Нимиц на денешната средба со министерот Никола Попоски и преговарачот Васко НаумовскиФотографија: MIA

Преговори според календарот

Од „епилогот“ на бомбастично најавената посета на медијаторот, не е изненаден ни поранешниот амбасадор Нано Ружин. Вели дека престојот на Нимиц, според статистиката, веројатно е меѓу јубилејните средби со владите на Македонија и Грција, од кои повторно нема да произлезе некој конкретен резултат. Зошто е скептичен во неговите предвидувања за можно решение во догледен рок?

„Затоа што ниту еден побитен индикатор меѓу посредникот и преговарувачите не е во полза на можната солуција која нашиот претседател Иванов ја означи со неговата легендарна реченица ’разумен компромис’. Македонија е далеку од разумниот компромис од најмалку три причини: Прво, не постои билатерална атмосфера на релација Скопје-Атина, одредено затоплување на односите меѓу соседите за да се биде дури и скриен оптимист. Грците стравуваат од некои германско-американски заговор, а Груевски стравува од секоја можна солуција освен уставното име, која би го довела во инфериорна положба во однос на неговите политички противници. За оваа власт побитно е задржувањето на власта до бескрај, дури и во бескрај да не се реши прашањето со името и нашиот влез во НАТО и ЕУ. Во спртивно, генерациите нема да му го заборават 'непатриотскиот чин' на Груевски, дури да отстапи и една педа. Второ, дојде до смена на нашиот долгогодишен преговарач Јолевски со многу понеискусен 'дипломат'. Во случај на финално решение, кое срамежливо го најави Нимиц, Јолевски веројатно немаше да биде сменет, со оглед дека решавачкиот чин бара и искуство и не би се ризикувало со неискусниот Наумовски“, вели Ружин.

Тој смета дека во овој мртов политички летен период за Македонија, за регионот, но и за Брисел, Вашингтон и Берлин, не постои дури ни подготвеност на дипломатиите за еден таков крупен чекор.

„Доволно е да ги анализираме препораките на германската канцеларка Меркел, која неодамна во Дубровник истакна дека меѓународната заедница ќе треба да се позанимава со ефикасно решевање на проблемот со името. Но, тоа го кажа како долгорочна операција, а не како секавично решение како што тоа можеше да се разбере од изјавата на Нимиц дадена пред десетина дена. Според тоа, и оваа посета ќе биде еден рутински дипломтски шлагер без многу хит-ефекти и само ќе потстети дека преговорите се одвиваат ad calendrae grecas“, констатира Ружин. Од Скопје Нимиц утре заминува за Атина на средби со грчкото државно раководство. Грчките медиуми уште минатата недела ги спуштија очекувањата од посетата на медијаторот и без никакви очекувања нагласија дека „целта на средбите е да се интензивираат разговорите под покровителство на ОН насочени кон изнаоѓање на взаемно прифатливо решение за спорот за името“.