Matukio ya Afrika

A banner is held aloft above black students in Johannesburg, South Africa, in the township of Soweto where they rallied after the funeral of a 16-year-old black student who died in jail, Oct. 18, 1976. The student, Dumisani Mbatha, who was arrested following a protest march last month by young blacks in Johannesburg, died two days after his arrest Sept. 23. (AP Photo)

Umoja wa Afrika watimiza nusu karne

Umoja wa Afrika unatimiza miaka 50 tangu kuundwa kwake hapo tarehe 25 Mei 1963 kwa jina la Umoja wa Nchi Huru za Afrika kuongoza mapambano dhidi ya ukoloni na kumaliza utawala wa ubaguzi wa rangi nchini Afrika ya Kusini.

Matumaini ya muungano wa Afrika nzima miaka 50 ijayo

Emperor of Ethiopia Haile Selassie is shown during an interview in the Grand Palace, Addis Ababa, Ethiopia in 1974. (AP Photo)

Terehe 25 Mei 1963, Mfalme Haile Selassie wa Ethiopia aliwaambia viongozi 31 wa Kiafrika katika uzinduzi rasmi wa Umoja wa Nchi Huru za Afrika (OAU), kwamba "Afrika ipo nusu ya safari katikati ya jana na kesho."

Wanahabari wakandamizwa DRC

Shirika la wanahabari wasiokuwa na mipaka limeripoti kuwa maisha ya waandishi wa habari Jamhuri ya kidemokrasia ya Congo yamo hatarini na wanazuiliwa kuripoti kwa uhuru maeneo yanayodhibitiwa na kundi la waasi la M23

"Suluhisho la Kiafrika kwa matatizo ya Afrika" lawezekana?

An African Union cease-fire monitor patrols among displaced Sudanese in the Abu Shouk camp near al Fasher in north Darfur province Wednesday Nov. 3, 2004. About 3,000 AU soldiers are being deployed in the Darfur region in an attempt to end the humanitarian crisis. (AP Photo/Jose Cendon)

Umoja wa Afrika leo unaadhimisha miaka 50 ya kuanzishwa kwake ukihimiza kauli mbiu yake ya "Suluhisho la Afrika kwa matatizo ya Afrika", lakini ni wazi kuwa Umoja huo unakabiliwa na changamoto kadhaa kutimiza azma hiyo.

Mtwara bado hali tete

Tanzanian riot police van, divert to avoid fire set by a group of trouble makers at Tandika suburban in Dar es Salaam, Tanzania, Monday Nov. 1, 2010. A group of people believed to be supporters of the opposition Civic United Front (CUF), had protested outside Tandika- shuleni poling station in the capital Dar es Salaam as the Tanzania National Electoral Commission (NEC) began on Monday to announce partial results of Sunday's elections as the incumbent president is leading the poll. (AP Photo/Khalfan Said)

Hali mkoani Mtwara, kusini ya Tanzania, inaendelea kuwa ya wasiwasi kufuatia ghasia za hapo majuzi kupinga uamuzi wa serikali kutaka kujenga bomba la kusafirisha gesi kutoka eneo hilo kuelekea Dar es Salaam.

Museveni ambadilisha mkuu wa majeshi kuwa waziri wa mambo ya ndani

Uganda's President Yoweri Museveni speaks during a press conference at his country home in Rwakitura, about 210 kilometres from the capital Kampala, on September 24, 2012. Museveni said he sent a team of legislators to the United Nations' headquarters in New York City to lobby for financial assistance for the neutral force that is to be based in the Democratic Republic of Congo to stabilize the country following unrest due to M23 rebels intending to oust the incumbent president Joseph Kabila. AFP PHOTO/ ISAAC KASAMANI (Photo credit should read ISAAC KASAMANI/AFP/GettyImages)

Rais Yoweri Museveni wa Uganda amefanya mabadiliko ya ghafla katika safu za uongozi serikalini na jeshini kwa kumuondoa mkuu wa majeshi, Aronda Nyakairima, na kumpa nafasi ya uwaziri wa mambo ya ndani.

"Dunia ilishindwa kuzuia mauaji Rwanda, Bosnia"

World Bank President Jim Yong Kim (L) and UN secretary general Ban Ki-moon (C) give a press conference on May 22, 2013 in Kinshasa. Ban Ki-moon wraps up a visit to Mozambique and arrives in Kinshasa on a key leg of his Africa trip centred on restoring peace in eastern Democratic Republic of Congo where a flareup in fighting over the past days has left 19 dead. AFP PHOTO/JUNIOR D.KANNAH (Photo credit should read Junior D. Kannah/AFP/Getty Images)

Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa, Ban Ki-moon, amekamilisha ziara yake nchini Rwanda akisema jamii ya kimataifa haiwezi kukubali kushindwa kama ilivyoshindwa wakati wa mauaji ya Rwanda ya 1994 na ya Srebrenica mwaka 1995.

Flüchtlinge aus Mali im Flüchtlingslager in Maingaize im Niger an der Grenze zu Mali, aufgenommen am 20.04.2012. In Scharen laufen die Malier vor Putschisten und Rebellen davon.
Viele sind nach Niger geflohen - dabei kämpft das Land selbst mit
einer verheerenden Dürre. Im Flüchtlingslager erzählen sie von den
schrecklichen Dingen, die sie erlebt haben. (Zu dpa Flucht vor der Scharia: Malier suchen Schutz in der Dürre von Niger). Foto: Carola Frentzen

Dunia si mahala salama kwa wakimbizi - AI

Ripoti ya Amnesty International ya mwaka huu juu ya hali ya wakimbizi na wahamiaji duniani inasema dunia imekuwa sehemu ya hatari kwa watu hao kwa sababu serikali za mataifa zimeshindwa kulinda haki zao

Ugandan President, Yoweri Museveni speaks during the London Summit on Family Planning organized by the UK Government and the Bill & Melinda Gates Foundation with the United Nations Population Fund, UNFPA, in central London Wednesday July 11, 2012. (Foto:Carl Court, Pool/AP/dapd)

Sekta ya mafuta Uganda kwenye kashfa nzito

Hata kabla ya uchimbaji wa mafuta kuanza, sekta ya mafuta nchini Uganda imekumbwa na madai ya hongo dhidi ya maafisa wa serikali, kesi zinazohusiana na kodi nje ya nchi, ambazo zinaigharimu serikali mamilioni ya pesa.

Vita vya dola na vyombo vya habari nchini Uganda

Matukio muhimu katika miaka 50 ya Umoja wa Afrika

Mwanamke ulingoni

Mwaka 2012 Nkosazana Dlamini-Zuma alichaguliwa kuwa mwanamke wa kwanza kuiongoza Halmashauri ya Afrika, ambayo ndiyo ofisi ya juu kabisaa katika Umoja wa Afrika (AU). Waziri huyo wa zamani wa mambo ya ndani wa Afrika Kusini alileta sauti mpya katika Umoja wa Afrika, kwa mujibu wa waangalizi waliotoa maoni yao kuhusu siku zake mia moja za kwanza ofisini.
Matukio muhimu katika miaka 50 ya Umoja wa Afrika

Muungano dhidi ya mgawanyiko

Wakati Umoja wa nchi huru za Afrika OAU ukianzishwa mnano tarehe 25 Mei 1963, mataifa yote 30 huru wakati huo yalikuwepo. Muungano huo wa kisiasa ulilenga kuzuia mgawanyiko wa bara la Afrika, kwa sababu chini ya ushawishi wa mataifa makubwa, makundi ya kupinga ukoloni yaligawanyika kati ya yanayounga mkono, na kupinga nchi za magharibi. Hii hapa ni picha ya mkutano mkuu wa OAU mwaka 1966.
Matukio muhimu katika miaka 50 ya Umoja wa Afrika

Waanzilishi wa Umoja wa Afrika

Kwame Nkrumah (kushoto), rais wa kwanza wa Ghana na mfalme wa Ethiopia Haile Selassie (katikati) walikuwa miongoni mwa waasisi wa OAU. Nkruma alitoa pendekezo la kuwa na shirikisho la mataifa ya Afrika, ili kushindana na mataifa ya kikoloni, na kujenga soko la pamoja. Lakini mataifa hayo machanga wakati huo hayakuwa tayari kwenda umbali huo.
Matukio muhimu katika miaka 50 ya Umoja wa Afrika

Adui wa pamoja

Malengo muhimu ya kisiasa ya Umoja wa nchi huru za Afrika katika miaka yake ya kwanza yalihusisha mapambano dhidi ya utawala wa ubaguzi wa rangi nchini Afrika Kusini. Katika mwaka wake wa kwanza, OAU iliunda kamati ya uhuru, na kuanzia mwaka 1970, iliunga mkono mapambano ya silaha dhidi ya utawala wa kibaguzi nchini Afrika Kusini.
Matukio muhimu katika miaka 50 ya Umoja wa Afrika

Msukumo mpya wa kiuchumi

Kupitia Mpango wa Lagos wa mwaka 1980, OAU ililenga kukuza uchumi wa Afrika. Mpango huo ulijumuisha miongoni mwa mambo mengine uundwaji wa soko la pamoja kufikia mwaka 2000. Lakini kama ilivyo kwa mipango mingi ya kiafrika, mpango huo ulibaki tu katika maandishi. Mwaka 1991 ulifuatia mkataba wa Abuja, ambao uliweka lengo la kuanzishwa kwa jumuiya ya kiuchumi ya Afrika ifikapo mwaka 2025.
Matukio muhimu katika miaka 50 ya Umoja wa Afrika

Sera ya ukombozi wa kijeshi

Licha ya kanuni zake kwamba hali ya mipaka inabaki bila kuguswa, OAU iliitambua Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kiarabu ya Sahara (Sahara Magharibi), iliyotangazwa na Chama cha Polisario. Hii ilipelekea nchi ya Morokko kujitoa katika umoja huo, na hadi wakati huu, imeendelea kuwa nchi pekee ya kiafrika iliyojitoa katika umoja huo kwa hiari.
Matukio muhimu katika miaka 50 ya Umoja wa Afrika

Ukosoaji wa Umoja wa Nchi Huru za Afrika

Lakini Sahara Magharibi imeendelea kuwa mfano wa pekee wa mtazamo wa kisiasa wa OAU. Kwa sababu walitumia sera yao ya kutoingilia kati mfululizo, na hata wakati wa mauaji ya kimbari nchini Rwanda OAU ilikaa tu na kutazama. Hii iliwafanya wasomi kuuona umoja huo kama klabu ya madikteta. Moja wa wakosoaji wakubwa alikuwa rais wa Uganda Yoweri Museveni, aliechukua madaraka mwaka 1986.
Matukio muhimu katika miaka 50 ya Umoja wa Afrika

Majeshi yasiyopendwa

Mwanzoni mwa miaka ya 1990, OAU ilikuja na sera mpya: Afrika ilitaka kushughulikia migogoro yake yenyewe. Hii ilipelekea kuanzishwa kwa utaratibu wa amani. Yalipofanyika mapinduzi nchini Burundi mwaka 1996, OAU ilichukua hatua kwa kuiwekea vikwazo nchi hiyo. Kwa ujumla utaratibu huo umeendelea kuwepo lakini una udhaifu mkubwa sana na moja ya sababu ni kutokana na umoja huo kukosa fedha .
Matukio muhimu katika miaka 50 ya Umoja wa Afrika

Ushindi wa taratibu na endelevu

Sherehe kubwa za OAU zilifanyika mwaka 1994 wakati wa kuikaribisha Afrika Kusini katika umoja huo, miaka 30 baada ya kuanzishwa kwake. Kwa kuzingatia mchango unaotolewa na Afrika Kusini mjini Addis Ababa - kwa baadhi sherehe hiyo ilikuwa na umuhimu wa kipekee.
Matukio muhimu katika miaka 50 ya Umoja wa Afrika

Mwanzo wa enzi mpya

Baada ya kumalizika kwa Vita Baridi na kukombolewa kwa Afrika Kusini, OAU ilianza kutafuta mwanzo mpya mwaka 1999. Hii ilitoa fursa kwa kiongozi wa Libya Muammar Ghaddafi (hapa akiwa katika mkutano mwaka 2007) , kuja na wazo la kuileta Afrika pamoja. Ili kufikia lengo hili, Ghaddafi alitumia utajiri wa nchi yake, kulipia madeni ya mataifa mengine.
Matukio muhimu katika miaka 50 ya Umoja wa Afrika

Kutoka OAU hadi AU

Lakini Gaddafi hafanikiwa. Badala yake mpango wake ulizusha mgawanyiko zaidi baada ya kubadilisha kutoka Umoja wa nchi Huru za Afrika (OAU) kwenda Umoja wa Afrika (AU), huko mjini Durban Afrika Kusini mwaka 2002, ambapo yalijitokeza makundi yanayounga mkono na kumpinga. Muongozo wa kuanzishwa kwa AU uliondoa sera ya zamani ya kutoingilia kati masuala ya nchi. Hapa ni picha ya uzinduzi wa AU.
Matukio muhimu katika miaka 50 ya Umoja wa Afrika

Taasisi isiyo na nguvu

AU ilichukua ruwaza ya Umoja wa Ulaya kama muundo wake wakati ikianzishwa, na pia iliona umuhimu wa kuwa na bunge la Afrika. Bunge hilo lilianzishwa mwaka 2004 likiwa na wajumbe 235 kutoka mataifa 47. Makao ya bunge hilo yaliwekwa nchini Afrika Kusini katika mji wa Midrand. Umbali wa bunge hilo kutoka makao makuu ya AU mjini Addisa Ababa unaonyesha ushawishi wa kisiasa wa chombo hicho kidogo.
Matukio muhimu katika miaka 50 ya Umoja wa Afrika

Ushiriki mpya katika kuleta amani

Mwanzoni mwa karne mpya, asilimia 20 ya wakaazi wa Afrika walikuwa wameathiriwa na vurugu zinazotokana na migogoro. Hivyo amani ilikuwa suala muhimu kwa Umoja wa Afrika, na mwaka 2004 umoja huo uliunda baraza la amani na usalama, ambalo lilipewa jukumu la kuunda kikosi cha kuingilia kati migogoro. Katika mwaka huo, baraza hilo lilituma wanajeshi kulinda raia katika jimbo la Darfur nchini Sudan.

Mwandishi: Maja Braun/Iddi Ssessanga | Mhariri: Saum Yusuf