تغییر در برنامه‌ها و ساختار دویچه وله

آقای دکتر فاروقی، تغییر وقت تابستانی و زمستانی معمولا با تغییر در زمان پخش و فراکانس برنامه‌های رادیوهای فارسی‌زبان همراه است. اما به نظر می‌رسد که تغییرات در برنامه‌های بخش فارسی دویچه وله این‌بار وسیع‌تر از معمول است. خواهشمندم توضیحاتی پیرامون این تغییرات بدهید.

دکتر جمشید فاروقی: فعالیت بخش فارسی دویچه وله به علت کاهش زمان برنامه‌های رادیویی بخش فارسی کاهش نمی‌یابد.

فاروقی: حق با شماست. تغییرات در برنامه‌های فارسی دویچه وله گسترده‌تر از تغییراتی است که همه ساله با تغییر وقت تابستانی و زمستانی روی می‌دهند. ما از روز بیست و ششم اکتبر که برابر با پنجم آبان‌ماه است به‌جای برنامه دو ساعته کنونی، دو برنامه نیم‌ساعته رادیویی خواهیم داشت. یک برنامه نیم‌ساعته سحرگاهی که ساعت ۷ صبح تهران پخش می‌شود و یک برنامه شامگاهی که ساعت ۱۰ شب به وقت ایران روی آنتن می‌رود. به این ترتیب می‌توان گفت که ساختار برنامه رادیویی ما همزمان با شروع وقت زمستانی در آلمان تغییری جدی می‌یابد. بسیاری از شنوندگان ما همیشه خواهان برنامه سحرگاهی بودند. با تصمیم ایجاد یک برنامه سحرگاهی عملا ما به این خواست شنوندگانمان پاسخ داده‌ایم. ولی به هر‌ روی زمان پخش برنامه‌های رادیویی ما کاهش یافته و ما از این پس روزانه مجموعا یک ساعت برنامه خواهیم داشت.

این تغییراتی که شما شرح دادید، به معنی کاهش فعالیت بخش فارسی دویچه وله است یا تنها تغییر تمرکز شما از رادیو به سمت آنلاین است؟

فاروقی: فعالیت بخش فارسی دویچه وله به علت کاهش زمان برنامه‌های رادیویی بخش فارسی کاهش نمی‌یابد. ما برآنیم تا با افزودن بر گستره و حجم کار خود در سایت دویچه وله، فعالیت خود را متنوع‌تر ساخته و گسترش دهیم.

آیا کاهش مدت برنامه‌های رادیویی شما می‌تواند نشانه‌ی کاهش نقش «رادیو»، به ویژه رادیوهای موج کوتاه به عنوان ابزار اطلاع‌رسانی در حال حاضر باشد؟

دقیقا. جهان رسانه‌ها دستخوش تغییری بنیادین شده است. شتاب تغییر و دگرگونی در این زمینه بسیار زیاد است. همه کسانی که در رسانه‌ها فعالیت دارند ناگزیرند خود را با این تحولات سریع همراه و هماهنگ سازند. نمی‌خواهم مدعی شوم که عمر رادیوی موج کوتاه به‌پایان رسیده است. اما باید اعتراف کرد که تعداد کسانی که برای دستیابی به اطلاعات از رادیوهای موج کوتاه استفاده می‌کنند به شدت کاهش یافته است. ایران نیز از این قاعده مستثنی نیست. در تهران و شهرهای بزرگ، مردم عمدتا با استفاده از ماهواره و اینترنت کسب اطلاع می‌کنند. جمعیت کشور جوان است و اطلاع‌رسانی برای جوانان با اطلاع‌رسانی سنتی از طریق موج کوتاه تفاوت می‌کند. البته تردیدی نیست که کاهش اهمیت موج کوتاه هنوز به معنای کاهش اهمیت رادیو نیست. شاید در آینده نزدیک شاهد گسترش استفاده از رادیوهای دیجیتال باشیم. به هر حال می‌توان گفت که حرف آخر در نوآوری‌های تکنیکی مربوط به رسانه‌های گروهی هنوز زده نشده و آینده آبستن تحولات بسیاری است.

فکر می‌کنید با تمرکز بیشتر روی آنلاین مخاطب کافی، در آن حد مورد انتظار خواهید یافت؟ پرسش اصلی این است که چرا تمرکز کار خود را روی آنلاین و استفاده از اینترنت قرار داده‌اید؟

فاروقی: رقابت در اطلاع‌رسانی آنلاین بسیار زیاد است. همه رسانه‌ها، هم رسانه‌های داخل کشور و هم رسانه‌های فارسی زبان خارج از کشور در شبکه اینترنت حضور دارند. کاربران اینترنتی از حق و امکان انتخاب برخوردارند. به گمان من، سیاست قرار دادن تمرکز بیشتر بر فعالیت‌های اینترنتی در شرایط کنونی، برای دویچه وله، سیاست درستی است. ما از طریق تلفیق بهتر برنامه‌های رادیویی با تارنمای فارسی دویچه وله، می‌توانیم از نیرو و بودجه مالی خود استفاده مؤثرتری کنیم. ما با حضور پررنگ‌تر خود در شبکه اینترنت قادر خواهیم بود به وظیفه اصلی خود که همان اطلاع‌رسانی حرفه‌ای است، بهتر عمل کنیم. کاربران در جستجوی اطلاعات هستند و هر کس که بتواند به گونه بهتری نیاز کاربران را پاسخ دهد می‌تواند موفق‌تر باشد. ما کادر پرسنلی بسیار خوبی داریم. من تردیدی ندارم که ما با استفاده منطقی از توانایی خبرنگاران حرفه‌ای خود در جلب توجه کاربران بیشتر موفق خواهیم بود. در عین حال باید متذکر شوم که تلاش ما برای یافتن موج متوسط مناسب نیز کماکان ادامه خواهد داشت.

آیا در هدف‌های تعریف‌شده دویچه‌ وله درباره‌ی ایران تغییری بوجود آمده است؟

فاروقی: پاسخ این پرسش، نه است. دویچه وله سیاست اطلاع‌رسانی خود را در کشورهایی که از آزادی کامل اطلاع‌رسانی برخوردار نیستند، تعقیب می‌کند. ایران و خاورمیانه جایگاه ویژه‌ای در برنامه دویچه وله در زمینه اطلاع‌رسانی دارند. از این نظر، سیاست دویچه وله در قبال ایران کمترین تغییری نکرده است.

در دو سال گذشته رادیو و آنلاین بخش فارسی دویچه وله جدا از هم کار می‌کردند. اکنون قرار است که این دو بخش درهم ادغام شوند. علت آن چیست؟

فاروقی: استفاده موثر از نیروها یعنی پرهیز کردن از دوباره‌ کاری و برنامه‌ریزی دقیق برای کل بخش. سیاست ایجاد بخش آنلاین مستقل چیزی نیست که تنها به دویچه وله محدود شود. بسیاری از رسانه‌ها اقدام به این کار کردند. حتی می‌شود گفت که این سیاست زمانی هم، سیاست کاملا صحیحی بوده است. اما تغییر شدید کار رسانه‌ها و اهمیت یافتن کار آنلاین یک تجدید نظر ناگزیر را به همه تحمیل کرده است. دویچه وله همواره کوشیده است که خود را با نوآوری‌های جهان ارتباطات هماهنگ کند. سیاست ادغام دو بخش رادیو و آنلاین اکنونی مدتی است که به محور اصلی کار مدیران دویچه وله بدل شده است و تنها به بخش فارسی محدود نمی‌شود. ما شاهد روند ادغام در بخش‌های آلمانی‌، انگلیسی، عربی، چینی و روسی نیز هستیم. تا پایان سال ۲۰۰۹ قرار است تمامی بخش‌های دویچه وله به صورت چند رسانه‌ای کار کنند.

مصاحبه‌گر: مصطفی ملکان

تغییر فرکانس و ساعات پخش رادیو دویچه وله به زبان فارسی