Europa potrzebuje rzadkich surowców naturalnych

Każdy, kto korzysta z telefonu komórkowego, energooszczędnych żarówek, lub jeździ na co dzień autem, używa produktów high-tech, w których skład wchodzą rzadkie minerały lub metale. Nowoczesne, elektroniczne przełączniki zawierają surowce, których występowanie jest ograniczone, bądź, jak np. w Chinach, sztucznie ograniczane. W listopadzie komisja Unii Europejskiej chce opublikować dalekosiężny plan dotyczący strategii zabezpieczenia importu surowców naturalnych w przyszłości.

Występowanie rzadkich surowców naturalnych na świecie.

Chiny na silnej pozycji

Wielu przedsiębiorców i polityków nie zdaje sobie sprawy, że Europa importuje 40 różnych surowców, potrzebnych do produkcji urządzeń high-tech. 14 spośród tych substancji, jak podaje Gwenole Cozigou, dyrektor ds. chemikaliów, metali, przemysłu leśnego i włókienniczego w Komisji Europejskiej, może już niedługo zabraknąć. Większość tych surowców występuje wyłącznie w Chinach, lub tylko tam są wydobywane po możliwych do zaakceptowania cenach. Również Kongo, Afryka Południowa i Brazylia posiadają duże zasoby bogactw naturalnych. ”Rzadkie ziemie” pochodzą jednak prawie wyłącznie z Chin. Najrzadszym metalem jest itr, nieodzowny w produkcji laserów i magnesów.

Z obserwacji Komisji Europejskiej wynika, że Chiny dążą do wprowadzenia wysokich podatków i opłat celnych na eksport rzadkich surowców. Celem tych działań jest przede wszystkim zmuszenie kupców do częściowego przetwarzania surowców w Chinach i tym samym przyspieszenie rozwoju przemysłu w tym kraju.

Unia Europejska powinna zapobiec poprzez rozmowy

Hubertus Bardt,ekspert ds. surowców naturalnych z Instytutu Niemieckiej Gospodarki w Kolonii

dyplomatyczne i negocjacje, aby Chiny nie wykorzystywały tego monopolu ponad miarę, twierdzi ekspert ds. surowców naturalnych z Instytutu Gospodarki Niemieckiej, Hubertus Bartd. „Potencjalne zagrożenie nie jest tak duże, szczególnie, gdy chce się utrzymać wolny handel”. "Można by, co prawda zagrozić ograniczeniem importu produktów z Chin - kontynuuje Bartd - ale tego nie chce nikt, gdyż Europa sama by sobie mogła przez to zaszkodzić.” To nie jest łatwa sytuacja, ale ciągle prowadzone są negocjacje z Chinami w sprawach handlu a także różnych kwestii politycznych, więc jest dużo okazji, żeby wskazać na ten problem.

Komisarz Unii Europejskiej ds. przemysłu i przedsiębiorczości Antonio Tajani przewiduje coraz trudniejszą dla Europejczyków rywalizację o rynki rzadkich surowców naturalnych. Od zaopatrzenia w te materiały, abstrahując od nośników energii jak ropa, gaz i węgiel, zależy konkurencyjność europejskiej gospodarki.

Antonio Tajani

Szybki wzrost gospodarczy takich państw jak Chiny, Indie i Brazylia zaostrzy ten problem dodatkowo, utrzymuje Bardt. Również postęp technologiczny przyczynia się do wzrostu popytu na rzadkie surowce naturalne.

Pomoc dla krajów rozwijających się w zamian za surowce naturalne

Unia Europejska kładzie coraz większy nacisk na współpracę z krajami rozwijającymi się, które posiadają bogactwa naturalne. Rozpoczęto już rozmowy z Unią Afrykańską. „Nie chodzi o to, żeby uzależnić pomoc dla krajów rozwijających się od zaopatrzenia w surowce naturalne”, podkreśla Gwenole Cozigou z Komisji Europejskiej.” Kraje afrykańskie powinny jednak zauważyć, że wydobycie surowców naturalnych na korzystnych warunkach, ma pozytywny wpływ na rozwój ich własnej gospodarki.

Hubertus Barnd z Instytutu Niemieckiej Gospodarki jest zdania, że nie da się, wedle tradycji kolonialnej, po prostu zbierać surowców naturalnych w Afryce. „Europa bardziej zyskuje na współpracy z państwami posiadającymi stabilne rządy, opierające się na konstytucji, posiadającymi prawidłowo funkcjonujące rynki gospodarcze. Jest to korzystne, gdy postęp kraju finansowany jest za pomocą środków Unii Europejskiej, która z kolei później korzysta z jego bogactw naturalnych.

Chiny natomiast prowadzą agresywną strategię. Poprzez wykupywanie spółek kopalnianych i zbliżenia do afrykańskich reżimów zapewniają sobie dostęp do zasobów naturalnych na przyszłość.

Zdaniem ekspertów, problemem stwarza również duża koncentracja oferentów. Na świecie jest już tylko kilka spółek, które wydobywają rzadkie surowce naturalne.

Kopalnie w miastach: recykling

Według Komisji Europejskiej kluczową rolę w pozyskiwaniu surowców naturalnych dla Europy odgrywa recykling. Celem Unii jest więc zaostrzenie przepisów wywożenia odpadów elektronicznych, w tym starych samochodów, z kraju, i zaliczenie tego rodzaju odpadów do drogocennych surowców. Im droższe będą surowce potrzebne do produkcji urządzeń elektronicznych, tym bardziej opłacalny będzie przemysł przetwarzania odpadów.

Poszukiwanie rozwiązań alternatywnych

Obecnie odkrywa się również w Europie złoża rzadkich metali.

Zasoby rzadkich metali niedługo się skończą.

Wydobycie jest jednak zbyt skomplikowane i za drogie. Również Grenlandia ma być bogata w zasoby surowców naturalnych. Poza tym przypuszcza się, że pod dnem morza wokół Bieguna Północnego również występują bogactwa naturalne. „To nie przypadek, że Rosja rości sobie prawa do dużych części bieguna północnego”- twierdzi Hubertus Barndt.

Unia Europejska chce wspierać naukowców, poszukujących alternatywnych rozwiązań, które pomogłyby w uniezależnieniu Europy od rzadkich surowców. „Potencjał jest duży, ale potrzebny jest jeszcze większy rozwój technologii, umożliwiającej dokładniejsze badania, a to wymaga czasu”- podsumowuje Barndt.

Bernd Riegert/Anna Biel-Glomb

Red.odp.: Andrzej Pawlak