دوجلد فرهنگ اڅکزي انتشاريافت

ولي اڅکزي 14 ساله بود که به آلمان مهاجرشد. او اکنون دانشجوي رشته مهندسي دانشگاه وپرتال آلمان است. اڅکزي درپهلوي تحصيل در رشته علوم مثبت ، با پشتکار بي نظيري به آموختن وتقويت زبان پشتو که زبان مادري اش مي باشد پرداخته است . درمجله فرهنگ وهنر امروز توجه شما را به گفت وشنودي با اين همکارفرهيختهء مان جلب مي کنيم

دويچه وله :دوسال پيش شما يک فرهنگ کامپيتوتري پشتورا تهيه کرده بوديد که به چندين زبان اروپايي نيز بود، آيا اين فرهنگ درانترنت در دسترس هست. فرهنگ به چند زبان بود؟

اڅکزي: من يک صفحه انترنتي يا وبسايت دارم. دراين وبسايت حدود پنجاه قاموس يا فرهنگ را انتشارداده ام. برخي ازاين قاموسها چاپي مي باشند که من با اجازه مرجعي که ناشرآن بوده است، به چاپ آن دروبسايت خود اقدام کرده ام . يک تعداد ديگراين قاموسها جنبه امتحاني دارند وهنوزچاپ نشده اند. جمعاً اين قاموسها شامل 570 هزار لغت مي باشند. کاري که من کردم اينست که به کمک انترنت مثلاً فرهنگ انگليسي به پشتو را بصورت مقايسه اي فرهنگ چيني به پشتو نيزساخته ام .

دويچه وله : شما فرهنگ پشتو به پشتو هم داريد، اين فرهنگ چه خصوصياتي دارد وکي انتشارخواهد يافت؟

اڅکزي: من دونوع فرهنگ پشتو به پشتو را زير کاردارم. يکي که آماده چاپ مي باشد وعبارت است از متغيرهاي املايي ولهجه اي لغات پشتو. تعداد اين لغات به چهل هزارمي رسد.

فرهنگ پشتو انگلیسی تالیف اچکزی

فرهنگ پشتو به پشتوي ديگر که کارش هنوز دوام دارد، تاحال 140 هزارلغت آن با معنا تکميل شده است. ازمشخصات اين فرهنگ يکي هم اين است که 60 هزار لغتي درآن جاداده مي شود که تا حال درهيچ فرهنگ ديگرنيامده است. همچنان 40 هزارلغت ترکيبي کاملاً تازه دراين فرهنگ مطرح مي باشد. براي آوردن مثالهاي کلاسيک از 130 هزارمصرع اشعارکلاسيک پشتونيز استفاده شده است.

دويچه وله : دوستان نزديک شما نگران صحت تان مي باشند چون شما بخش مهم زندگي تان را به کار وتحقيق صرف مي کنيد، آيا گفته مي توانيد که چند سال است روي اين فرهنگها کارمي کنيد وبه طور خاص روي فرهنگ پشتو آلماني وپشتو انگليسي چه مدتي کارکرده ايد؟

اڅکزي: من همزمان روي فرهنگهاي مختلف کارمي کنم. کار روي فرهنگهاي مختلف را از 8 سال بدينسو شروع کرده ، دست کم روزانه 4 ساعت و گاهي هم بين 18 تا 20 ساعت روي فرهنگها کارمي کنم.

دويچه وله: نگارش فرهنگ زبان خارجي در افغانستان کار تازه اي است. خوشبختانه پيش ازاين هم آقاي عارف وردک وهم آقاي ملکزي فرهنگهاي آلماني به پشتو تاليف کرده اند. گفته مي توانيد چه تفاوتهايي بين کارشما وآنها وجود دارد؟

اڅکزي: آقاي وردک وآقاي ملکزي دوستان من اند ومولفان با تجربه اي مي باشند. برعلاوهء فرهنگهاي آلماني پشتوي اقاي وردک وآقاي ملکزي من دو فرهنگ آلماني پشتوي ديگر را نيز ديده ام که تاليف آقايان درويزه اڅکزي و عبدالحکيم نورزي مي باشند. فرق بين کارمن وکارهاي آقاي عارف وردک وآقاي داکتراکرم ملکزي دراين است که ايشان فرهنگهاي آلماني پشتو نوشته اند ومن فرهنگ پشتو آلماني ، يعني برعکس آنچه ايشان نوشته اند.

خصوصيت ديگر کارمن دراينست که من براي معناهاي هرلغت ماخذ آن را ذکرکرده ام. اين کاري است که تاحال کسي درفرهنگ نويسي پشتو به آن مبادرت نکرده است.

دويچه وله: آقاي ولي اڅکزي ، چه برنامه ديگري براي خدمت به فرهنگ وزبان درافغانستان داريد.

اچکزی با امید و انرژی به آینده می نگرد

اڅکزي: آرزوي من اين است که آن امکانات رافراهم ساخته بتوانم تا فرهنگهاي کنترول ناشده وامتحاني تدقيق وتکميل شوند. وفرهنگ پشتو به پشتو را بيشتراز آنچه اکنون مطرح هست ، توسعه بدهم.

دويچه وله: همکارعزيز براي تان آرزوي موفقيتهاي روز افزون دارم.

اڅکزي: منهم بالمقابل براي شما آرزوي موفقيت مي کنم.

مصاحبه گر: رسول رحيم

ويراستار: صفي ابراهيم خيل