Wracać? Nie ma mowy!

Starannie odrestaurowana XVII-wieczna posiadłość, ze ścianami utrzymanymi w ciepłych, jesiennych barwach ochry, z daleka przyciąga wzrok. Nad głównym wejściem duży napis: „Haus Schlesien” („Dom Śląski”). W ogrodzie popiersie noblisty Gerharda Hauptmanna, jednego z najsłynniejszych Ślązaków.

popiersie Gerharda Hauptmanna

Popiersie wyszło spod dłuta Arno Brekera, tego samego, spod którego wychodziły monumentalne rzeźby zamawiane na potrzeby nazistowskiej propagandy, m.in. Alberta Speera. Atrybuty typowe dla rewanżystowskich ciągot poniektórych ziomkostw: pozostałość po artyście bliskim nazizmowi, pisany szwabachą nostalgiczny „Haus Schlesien”.

Nic bardziej mylnego. Gospodarze „Domu Śląskiego” pielęgnują co prawda i chcą pielęgnować pamięć o swojej dawnej rodzinnej ziemi, ale z daleka od politycznych dyskusji wokół Centrum przeciw Wypędzeniom, Eriki Steinach itp. A już na pewno nie chcą słyszeć o jakichś powrotach do „ojczyzny”.

Felicitas Rinke (z prawej) w obszernej bibliotece

W bibliotece, po sufit wypełnionej książkami, od lat pracuje 77-letnia Felicitas Rinke. Razem z rzeszą pomocników trzyma pieczę nad obszernym zbiorem dokumentów i publikacji na temat Śląska. Zagadana o „roszczenia” tylko się wzdraga. Nigdy, w żadnym momencie nie myślała o powrocie – zapewnia. Oczywiście czuje się bardzo związana ze swoją ziemią rodzinną, ale to przeszłość. Jej praca w "Domu Śląskim", to praca dla przyszłości. Chodzi o przekazanie wiedzy kolejnym pokoleniom. Dlatego tak bardzo cieszy się z każdego spotkania z młodzieżą, a jest ich niemało.

Dom spotkań i przyjaźni

Sprawujące pieczę nad "Domem Śląskim" stowarzyszenie od lat współpracuje z niezliczonymi instytucjami w Polsce. „Nie mamy zamiaru tkwić w przeszłości. Chcemy wspierać kontakty między Niemcami i Polakami i to jak najintensywniej” – jasno stawia sprawę 75-letni Reinhard Blaschke. Od dziesięciu lat stoi na czele Stowarzyszenia „Dom Śląski”. Szczególnie dumny jest z honorowego obywatelstwa, jakie przyznał mu jego rodzinny Jawor, niegdyś Jauer: „Przyznano mi je jako jedynemu Niemcowi, bo inaczej, niż ci, którzy mówią – ‚do Polski to ja już na pewno nie pojadę', zawsze szukałem tam kontaktów. Powstało w ten sposób mnóstwo przyjaźni”.

Studenci z Częstochowy z wizytą w Thomasbergu

Wypędzeni, bo właśnie dawni wypędzeni zorganizowali się w stowarzyszeniu, stawiają przede wszystkim na wymianę kulturalną i regularne spotkania młodzieży. W tych dniach zresztą w gościnnych pokojach Domu znowu pełno polszczyzny. Na spotkania ze świadkami historii przyjechali studenci germanistyki z Częstochowy. W „Domu Śląskim” mają okazję do rozmów oko w oko. „W Polsce wypędzenia ciągle jeszcze są tematem tabu, obarczonym obawami, pełnym stereotypów” - przyznają – „Czas jednak leczy rany, młodzież nie jest zainteresowana rozdrapywaniem historii. Wszystkim zależy tylko, żeby historia ta nigdy więcej się nie powtórzyła”.

Oklaski od polityków

Reinhard Blaschke, przewodniczący Stowarzyszenia „Dom Śląski”

Za swoje starania, też pieczołowicie przygotowaną część muzealną, „Dom Śląski” cieszy się wsparciem niemieckich polityków. Zgodnie z ustawą o wypędzonych i uchodźcach otrzymuje też dotacje finansowe. Z partiami politycznymi stowarzyszenie nie chce mieć jednak do czynienia: „Nie jesteśmy biurem politycznym” – podkreśla Reinhard Blaschke – Pielęgnujemy tu tylko kulturę”.

Wolfgang Dick / Elżbieta Stasik

red.odp.: Małgorzata Matzke