Historia Najnowsza

Teczki bezpieki a rozliczenie z przeszłością

Co począć z dziedzictwem komunistycznej bezpieki? Takie pytanie zadawano sobie w latach 1989/90 w całym bloku wschodnim. Tak szybko jak w Niemczech nigdzie nie udostępniono obywatelom ich teczek.

Lekcja historii: zachodnioniemieccy ekstremiści i ich państwo

Z początkiem lat 70. politycy z wielkich partii ludowych dostrzegli zagrożenie dla demokratycznego porządku państwa. Kanclerz Willy Brandt (SPD) wyraził zgodę na badanie lojalności konstytucyjnej pracowników budżetówki.

Ruch wsparcia „Solidarności” w Niemczech

Manifestacja prosolidarnościowa w rocznicę ogłoszenia stanu wojennego przed kościołem w Kolonii

Pomoc dla Polaków po ogłoszeniu stanu wojennego, to niezwykły okres w historii polsko-niemieckich relacji. Szczególny charakter miała pomoc z Niemiec dla polskiego podziemia. Poświęcona jest jej szczególna wystawa.

NRD: socjalizm zastąpił narodowy socjalizm

Zum ersten Mal hat die Nationale Volksarmee (NVA) der DDR am 20. Juli 1990 der Wiederstandskämpfer der Deutschen Wehrmacht gegen die nationalsozialistische Gewaltherrschaft gedacht, die am 20.Juli 1944 das Attentat auf Hitler vorbereiteteten und verübten. Im Ministerium für Abrüstung und Verteidigung in Strausberg bei Ost-Berlin wurde 400 angetretenen Berufssoldaten der neu gefaßte Eid abgenommen. Foto: Erich Mehrl +++(c) dpa - Report+++

W kilkadziesiąt lat po wojnie narodowy socjalizm ma swych zwolenników. Wielu młodych Niemców na wschodzie utożsamia się z tą ideologią. W NRD nie było denazyfikacji.

Od wrogów do przyjaciół

Agresja hitlerowskich Niemiec na Polskę

Polska poniosła w latach 1939-1945 ogromne straty. Bilans strat obywateli ocenia się na pół miliona żołnierzy i sześć milionów cywilów. Zniszczeniu uległo dziedzictwo polskiej kultury. Polskie kresy na wschodzie przypadły ZSRR. Po przesunięciu granic wysiedlono stamtąd Polaków. Niemcy zostały podzielone. Polska odzyskała suwerenność w 1989 roku. Zjednoczenie Niemiec nastąpiło dwa lata później.
Od wrogów do przyjaciół

Wysiedlenia – bolesna wspólnota losów

Po przesunięciu na Zachód po II wojnie światowej granicy z Niemcami, decyzją aliantów sformułowaną w deklaracji poczdamskiej wysiedlano z Polski ludność niemiecką, a w jej miejsce osiedlano Polaków z kresów wschodnich. Indywidualne historie bólu z powodu straty stron ojczystych i przeżytych cierpień wojennych ciągle łączą i dzielą Polaków i Niemców.
Od wrogów do przyjaciół

Układ Zgorzelecki z 6 lipca 1950 z NRD

Po podpisaniu Układu Zgorzeleckiego PRL nawiązuje z NRD stosunki dyplomatyczne. W 1953 Polska rezygnuje z roszczeń odszkodowawczych wobec NRD, a w 1955 ogłasza koniec stanu wojennego z Niemcami. W 1967 rządy NRD i PRL podpisują Układ o przyjaźni i współpracy. Domagają się też od NRF (do 1970 roku, potem RFN) uznania zachodniej granicy Polski.
Od wrogów do przyjaciół

Kościoły – pionierzy pojednania

W październiku 1965 roku niemiecki Kościół ewangelicki opublikowali „Memorandum wschodnie” domagając się uznania granicy na Odrze i Nysie. W listopadzie polscy biskupi wystosowali do niemieckich biskupów orędzie ze słynnymi słowami „wybaczamy i prosimy o wybaczenie”. Bp. Limburga F. Kamphaus i abp ks. H. Muszyński świętują w 2005 roku w Fuldzie 40. rocznicę orędzia
Od wrogów do przyjaciół

Krąg z Bensbergu wzywa do uznania polskich granic

Odpowiedź niemieckich biskupów na list polskich biskupów była rozczarowująca. Nie padło w niej słowo „przepraszamy”. Dzisiaj wiemy, że list się zapodział i biskupi odpisywali w pośpiechu. Ale prawdą jest, że nie odważyli się na wezwanie do uznania zachodniej granicy Polski. Wezwała do tego w 1968 roku grupa ponad 100 intelektualistów skupiona wokół Bensberger Kreis, wśród nich Josef Ratzinger.
Od wrogów do przyjaciół

Akcja Znaku Pokuty

Od 1965 roku na terenach byłych hitlerowskich obozów zagłady, w miejscach pamięci w Polsce, pojawiła się w czasie wakacji niemiecka młodzież, która porządkowała tereny miejsc pamięci. Takie obozy letnie dla wolontariuszy organizowała Aktion Sühnezeichen, inicjatywa założona przez protestantów po to, by społeczeństwo niemieckie nie zapomniało krzywd wyrządzonych Polakom.
Od wrogów do przyjaciół

Ludzie polskiej kultury w Niemczech zachodnich

W latach 60. w RFN przebywali znani polscy intelektualiści m.in. Marek Hłasko. W 1963 roku na roczne stypendium przyjechał Witold Gombrowicz. W 1958 r. zamieszkał tam krytyk literacki Marcel Reich-Reinicki. Działalność translatorska Karla Dedeciusa, w szczególności przekłady wierszy Tadeusza Różewicza, wzbudzała powoli zainteresowanie Polską. Na zdjęciu T.Różewicz z G. Grassem w 2006 roku.
Od wrogów do przyjaciół

1970 – unormowanie stosunków między PRL a RFN

Stosunki między Polską a RFN były długo napięte ze względu na kwestie graniczne. W 1967 r. oba kraje podpisują Umowę Handlową, w 1969 roku min. gosp. Karl Schiller jako pierwszy polityk zachodnioniemieckiego rządu składa oficjalną wizytę w Polsce. W grudniu 1970 r. Polska i Niemcy podpisują układ o podstawach normalizacji ich wzajemnych stosunków i potwierdzają nienaruszalność polskich granic.
Od wrogów do przyjaciół

Wielki gest pojednania Willy’ego Brandta

7 grudnia 1970 r. kanclerz Willy Brandt składając wieniec pod Pomnikiem Bohaterów Getta nieoczekiwanie ukląkł. Gest ten umocnił polsko-niemieckie pojednanie. Brandt za "politykę pojednania" otrzymał pokojową Nagrodę Nobla. Umowa polsko-niemiecka umożliwiła wyjazdy Polaków do RFN, zapoczątkowanie wymiany naukowców i młodzieży. PRL zezwoliła na wyjazd do RFN osób z niemieckim pochodzeniem.
Od wrogów do przyjaciół

Problemy z ratyfikacją

Traktat o normalizacji stosunków między RFN a Polską wywołał zgrzyty w zachodnioniemieckim parlamencie – Bundestagu. Ratyfikowano go dopiero w maju 1972 r. po orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego, który uznał, że podpisany pakt nie jest prawnym uznaniem przez RFN granicy na Odrze i Nysie Łużyckiej, co byłoby sprzeczne z Konstytucją, ale po prostu przyjęciem do wiadomości tego faktu.
Od wrogów do przyjaciół

Schmidt-Gierek: wyjazdy z Polski do Niemiec

W 1977 r. odbywa się w Bonn pierwsze Forum „RFN- PRL”. Biorą w nim udział osobistości ze świata polityki, nauki, kultury i gospodarki obu krajów. W tym samym roku z wizytą do Polski przyjechał kanclerz Helmut Schmidt. Za niemieckie kredyty PRL pozwala na dalsze wyjazdy mniejszości niemieckiej. W tamtym czasie wielu podróżujących po Zachodzie Polaków zostało w Niemczech ze względów materialnych.
Od wrogów do przyjaciół

Dzieło im. Maksymiliana Kolbego

Maximilian-Kolbe-Werk, założona w 1973 roku przez Alfonsa Erba fundacja, pomaga osobom w Polsce i krajach Europy wschodniej, które przeżyły getto i hitlerowskie obozy zagłady. Jej działalność pomogła w Polsce zrozumieć, że są ’inni’ Niemcy, jak to często formułują ofiary byłych obozów koncentracyjnych z czasów wojny.
Od wrogów do przyjaciół

Polski i niemiecki Papież – budowniczy pomostów

Podczas ostatniej wizyty we Wrocławiu w 1997 r. Ojciec Święty Jan Paweł II przy okazji nabożeństwa ekumenicznego powiedział: „Warunkiem pojednania jest przebaczenie, które nie jest możliwe bez wewnętrznej przemiany i nawrócenia, będących dziełem łaski”. Karol Wojtyła i Josef Ratzinger, polski i niemiecki Papież symbolizują pojednanie i obecną bliskość Polaków i Niemców.
Od wrogów do przyjaciół

SPD zawiodła Polaków w 1980 i 1981r.

Komunistyczne państwa ościenne z niepokojem śledziły narodziny Solidarności. Willy Brandt też nie wykazał zrozumienia dla zmian w Polsce. „Robotnicy powinni raczej pracować niż strajkować”, powiedział. Także kanclerz Helmut Schmidt nie zainteresował się sytuacją Polaków po 13 grudnia. Mówił, że jest to ich „wewnętrzna sprawa”. To na wiele lat zakłóciło stosunek Polaków do socjaldemokratów.
Od wrogów do przyjaciół

Pomoc z Niemiec po ogłoszeniu stanu wojennego

Polenhilfe – organizowana po 13 grudnia 1981 przez Niemców pomoc dla Polski uformowała w dużym stopniu dzisiejsze relacje polsko-niemieckie w sferze stosunków międzyludzkich i emocji. Niemcy organizując transporty z żywnością, odzieżą i lekarstwami, szmuglowali też dla polskiego podziemia drukarki i nadajniki. Otrzymali za to od Solidarności Medale Wdzięczności. Na zdjęciu: Transport Caritasu.
Od wrogów do przyjaciół

Znak pojednania – magia mszy w Krzyżowej

Posiadłość rodziny von Moltke symbolizuje antyhitlerowski opór Niemców. To tu 12 listopada 1989 na mszy pojednania spotkali się kanclerz H. Kohl i premier T. Mazowiecki. Wizyta Kohla w Polsce, przerwana upadkiem muru i kontynuowana w Krzyżowej, otworzyła nowy rozdział w relacjach polsko-niemieckich. Osiągnięte postępy to spłata długu, wymiana młodzieżowa i uznanie mniejszości niemieckiej.
Od wrogów do przyjaciół

Zjednoczone Niemcy uznają granice Polski

Podpisanie umowy o obustronnym uznaniu granic poprzedziła konferencja dwa plus cztery dotycząca zjednoczenia Niemiec. Niemcy zobowiązały się na niej do zawarcia traktatu potwierdzającego granicę na Odrze i Nysie Łużyckiej. Ówczesny premier T. Mazowiecki zabiegał o szybkie zawarcie traktatu, żeby wszedł w życie przed zjednoczeniem Niemiec. Lecz umowa została podpisana dopiero 14.listopada 1990.
Od wrogów do przyjaciół

Umowa o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej współpracy

Umowa przewidywała utworzenie takich organizacji jak Polsko-Niemiecka Współpraca Młodzieży, polsko-niemieckiej, Rada Ochrony Środowiska oraz Międzyrządowa Komisja do Współpracy Regionalnej i Przygranicznej. Układ ten – podobnie, jak poprzedni potwierdzający nienaruszalność istniejącej granicy podpisali z 14 listopada 1991 ówcześni szefowie MSZ Krzysztof Skubiszewski i Hans Dietrich Genscher.
Od wrogów do przyjaciół

Prezydent Roman Herzog przeprasza Polaków

Ważnym symbolicznym gestem w stosunkach polsko-niemieckich było zaproszenie przez prezydenta Lecha Wałęsę prezydenta Niemiec Romana Herzoga do udziału w obchodach 50. rocznicy Powstania Warszawskiego. Prezydent poprosił w imieniu narodu niemieckiego o wybaczenie wyrządzonych krzywd. Ta wizyta była dla Niemców również lekcją historii, bo mylili często Powstanie Warszawskie z powstaniem w getcie.
Od wrogów do przyjaciół

Prof. Władysław Bartoszewski w Bundestagu

Wystąpienie szefa polskiego MSZ na specjalnej sesji obu izb niemieckiego parlamentu w 50. rocznicę zakończenia II wojny światowej było kolejnym krokiem na drodze ku lepszej „wspólnej przyszłości” Polaków i Niemców. Polak mówił o gotowości do pojednania i wyraził ubolewanie z powodu cierpienia Niemców zmuszonych do opuszczenia swych domów po 1945 roku w Polsce.
Od wrogów do przyjaciół

Odszkodowania dla ofiar III Rzeszy

W 1991 r. Powstaje Fundacja „Polsko-Niemieckie Pojednanie”. Rząd RFN przekazał pół mln marek na pomoc ofiarom III Rzeszy. W 1999 r. Berlin podejmuje negocjacje w sprawie odszkodowań. Niemcy przeznaczają na ten cel 10 mld marek, z czego ponad 1,8 mld przypadło Polsce. Fundacja wypłacała świadczenia pieniężne w latach 2001-2005. Cień na odszkodowania rzuciły defraudacje pieniędzy z fundacji.
Od wrogów do przyjaciół

Schröder sprzeciwia się roszczeniom wypędzonych

Gerhard Schöder wziął w 2004 r. udział w 60. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego. Socjaldemokrata nazwał zaproszenie go na obchody „wielkim gestem Polski”. Powiedział też, że jego rząd „sprzeciwia się roszczeniom majątkowym, wysuwanym wobec Polski przez niemieckich wypędzonych”. Zapewniał też, że RFN zajmie w tych kwestiach negatywne stanowisko przed sądem i trybunałem międzynarodowym.
Od wrogów do przyjaciół

Współpraca Młodzieży - Jugendwerk

Wzorem do powołania w 1991 tej organizacji było podobne przedsięwzięcie realizowane po wojnie przez RFN i Francję. W okresie istnienia polsko-niemieckiego „Jugendwerku” spotkało się w różnych projektach ponad 2 mln młodych Polaków i Niemców. PNWM wspiera corocznie ok. 130 tysięcy młodych ludzi z obu krajów. Biura organizacji znajdują się w Warszawie i Poczdamu.
Od wrogów do przyjaciół

Europejski Uniwersytet VIADRINA

Około 40 proc. studentów uczelni we Frankfurcie nad Odrą stanowią obcokrajowcy, 33 procent z nich to Polacy. Na Viadrinie pracuje wielu polskich wykładowców. Kilka miesięcy temu otwarto na uczelni wydział polonistyczny. Na drugim brzegu Odry znajduje się partnerska uczelnia Viadriny - Colegium Polonicum. Niemiecko-polska Fundacja na rzecz nauki wspiera współpracę naukową między oboma krajami.
Od wrogów do przyjaciół

Stypendia Bundestagu dla Polaków

Od wielu lat Bundestag oferuje dla absolwentów wyższych uczelni z Polski międzynarodowe stypendium parlamentarne. Ma ono na celu zapoznanie ich z mechanizmami niemieckiej polityki wewnętrznej. Na wzór Bundestagu program stypendiów dla Niemców stworzył niedawno też Sejm. Praktyki oferują też różne resorty, organizacje, urzędy i instytucje.
Od wrogów do przyjaciół

Polska i Niemcy razem w Unii Europejskiej

Polacy i Niemcy razem świętowali członkostwo Polski w UE, a trzy lata później 21 grudnia 2007 roku wejście Polski do strefy Szengen i otwarcie polsko-niemieckiej granicy. Polacy i Niemcy szukają wspólnych wyzwań w UE. Różnic zdań nie postrzegają, jako wzajemnej wrogości, lecz motywację do poszukania wspólnych rozwiązań. Polska i Niemcy - to partnerzy polityczni i najsolidniejsze gospodarki w UE.
Od wrogów do przyjaciół

Trójkat Weimarski

Trójkąt Weimarski funkcjonuje obecnie na wielu poziomach. Polska stała się dla Niemiec i Francji równoprawnym partnerem. Sami Polacy wystąpili z inicjatywą, by dokooptować do Trójkąta Weimarskiego rosyjskiego szefa MSZ, wskazując na potrzebę europeizacji Rosji. Polska i Niemcy podejmują razem także wspólne inicjatywy w ramach UE w Europie wschodniej, jak ostatnio w Białorusi.
Od wrogów do przyjaciół

Czasopismo DIALOG i Polsko-niemieckie towarzystwa

Dwujęzyczne czasopismo Dialog, to jeden z najważniejszych symboli bliskości Polaków i Niemców, która kształtowała się od pierwszych pojednawczych gestów obu narodów. Wydawcą Magazynu jest Federalny Związek Towarzystw Polsko-Niemieckich, redaktorem naczelnym D. Kerski. Pismo inicjuje dyskusje na tematy polsko-niemieckie i odpowiada na pytania dotyczące aktualnego stanu stosunków Niemiec z Polską.
Od wrogów do przyjaciół

Agnieszka Malczak – politycy z polskimi korzeniami

Najmłodsza posłanka do Bundestagu jest córką polskich emigrantów. Agnieszka Malczak urodziła się w Legnicy. Miała cztery lata, kiedy przyjechała z rodzicami do Niemiec. Ma niekonwencjonalny wygląd i bardzo silną osobowość. Z ramienia partii Zielonych zasiada w komisji obrony i jest rzecznikiem ds. obronności w Bundestagu.
Od wrogów do przyjaciół

Wulff w KL Auschittz

Prezydent Niemiec Christian Wulff uczcił w styczniu 2011 r. pomordowanych w obozie KL Auschwitz. Prezydent zapewniał, że Niemcy będą pamiętać o swojej historycznej odpowiedzialności. „Młode pokolenia muszą znać prawdę”, powiedział. Niemiecki rząd wspiera finansowo konserwację dawnego obozu. Niemieckie fundacje dofinansowują od 2010 r. wycieczki uczniów do KL Auschwitz.
Od wrogów do przyjaciół

Wspólna nauka w szkołach na pograniczu

W styczniu 2011 r. ukonstytuował się polsko-niemiecki Komitet ds. Edukacji. Polska i Niemcy przypisują kluczowe znaczenie współpracy edukacyjnej w przyszłości. Na pograniczu młodzież kształci się w dwóch językach i realizuje wspólne przedsięwzięcia oświatowe, jak to w Görlitz dotyczące odwagi cywilnej. Jednym z wyzwań jest też umożliwienie młodym Polakom edukacji zawodowej w Niemczech.
Od wrogów do przyjaciół

Kariery polskich artystów Niemczech

Polski solista Jerzy Jeszke (zdjęcie) wykreował wiele postaci musicalowych w Niemczech. Śpiewacy operowi Tomasz Konieczny i Katarzyna Kuncio pracują na stałe w Deutsche Oper w Düsseldorfie. Berlińskich Filharmoników prowadzi Daniel Stabrawa. Koncertmistrzem Deutsche Oper jest prof. Tomasz Tomaszewski. To nieliczne przykłady uczestnictwa Polaków w życiu kulturalnym współczesnych Niemiec.
Od wrogów do przyjaciół

Polsko-Niemieckie Oświadczenie Okrągłego Stołu

Podpisane 12 czerwca 2011 r. w Warszawie Oświadczenie dotyczyło wspierania obywateli polskiego pochodzenia i Polaków w Niemczech oraz niemieckiej mniejszości w Polsce zgodnie z podpisanym 20 lat temu Traktatem o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej współpracy. Rozmowy o tych kwestiach będą kontynuowane po uroczystościach rocznicowych. 21 czerwca 2011 odbyły się rutynowe międzyrządowe konsultacje.
Od wrogów do przyjaciół

Polska i Niemcy 2011 - sympatia i zrozumienie

Powszedni dzień w stosunkach polsko-niemieckich. Nawet relacje polityków nabrały cech ludzkich. Prof. Bartoszewski powiedział niedawno: „Często pocieszam moich niemieckich przyjaciół. Wiecie, powiadam, jak Francuzi coś mówią, to może tak jest, a może to teatr. Ale, jak wy mówicie, to nie jest to teatr. I jak my mówimy, to nie jest to teatr, I tego będziemy się trzymać”.